Mozaïek in een sauna of stoomcabine: wat kies je?
In een sauna of stoomcabine werkt alleen mozaïek dat vrijwel geen water opneemt: geglazuurd porselein of glas, geleverd op een kunststof netje, gezet in flexibele cementlijm en gevoegd met epoxy. Natuursteen kan op een saunabank nog wel, maar in een stoomcabine zuigt de steen vocht op en wordt hij na een paar jaar vlekkerig. De hitte zelf sloopt je tegelwerk niet. De combinatie van hitte, damp en snel afkoelen doet dat wel.
Wat maakt een sauna anders dan een stoomcabine?
Het verschil zit in de verhouding tussen temperatuur en vocht, en die bepaalt waar je op moet letten. Een Finse sauna is heet en droog. Een stoomcabine is lauw in vergelijking, maar daar is alles continu nat.
| Ruimte | Temperatuur | Luchtvochtigheid | Waar het om gaat |
|---|---|---|---|
| Finse sauna | 80 tot 100 °C | 10 tot 20% | uitzetten en krimpen van de ondergrond |
| Bio of tropische sauna | 50 tot 60 °C | 40 tot 55% | wisselend klimaat, beide kanten |
| Stoomcabine of hammam | 42 tot 48 °C | 95 tot 100% | vocht dat achter de tegel komt |
In een sauna is het grootste risico beweging. Hout en cementgebonden bouwplaat werken mee met de temperatuur. Volgen je lijm en voeg die beweging niet, dan krijg je haarscheuren of een tegeltje dat loslaat. In een stoomcabine is het risico vocht. Damp kruipt door een cementvoeg heen en komt achter de tegel terecht als de wand daar niet op gebouwd is.
Welk mozaïek kun je in een sauna of stoomcabine gebruiken?
Geglazuurd porselein en glas zijn de veilige keuzes. Beide nemen zo goed als geen water op en ze kleuren niet na. Glasmozaïek op net houdt zijn kleur in damp en tegenlicht, keramisch mozaïek is harder en makkelijker vlak te zetten. In de collectie mozaïek voor de sauna staan de series die voor deze ruimtes geschikt zijn.
| Materiaal | Voorbeeld uit het assortiment | Tegelmaat | Sheetmaat | Voegmaat | Per doos | Gewicht |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Glas | Amsterdam vierkant, glas basic | 20x20x4 mm | 322x322 mm | 1,5 mm | 1,04 m² (10 sheets) | 7,0 kg |
| Geglazuurd porselein | Sevilla kitkat vinger | 20x145x8 mm | 296x299 mm | 3 mm | 0,89 m² (10 sheets) | 14,2 kg |
| Natuursteen, marmer | Natural Stone pebbles | kiezel, natuurlijke maat | 305x300 mm | wisselend | 1,00 m² (11 sheets) | 20,5 kg |
Let bij natuursteenmozaïek altijd op wat de leverancier over de toepassing zegt. De marmeren kiezelmozaïek in de tabel is bedoeld voor binnen en is niet vorstbestendig. Die hoort niet in een stoomcabine, en ook niet buiten. Wil je toch natuursteen rond een saunabank, impregneer dan voor en na het voegen en herhaal dat jaarlijks.
Welke lijm en voeg heb je nodig?
Gebruik een flexibele cementlijm, klasse C2 TE S1 of beter. Kant-en-klare pastalijm uit een emmer laat je staan: die droogt door water te laten verdampen, en dat lukt slecht achter een dicht mozaïekvel.
Voor de voeg neem je epoxy, geen cementvoeg. Een tweecomponenten epoxy voegmiddel zoals Kerapoxy Easy Design is zuurbestendig, heeft een antibacteriële werking en is geschikt voor voegbreedtes tot 15 mm. Het komt in verpakkingen van 1,5 kg en 3 kg en kan ook als lijm voor mozaïek dienen. Je vindt het bij de verwerkingsmiddelen.
Binnenhoeken en de overgang naar een bank voeg je niet dicht met epoxy. Daar hoort een elastische siliconenkit in de kleur van je voeg. Hoeken werken altijd, en een harde voeg scheurt daar als eerste.
Laat lijm en voeg volledig uitharden voordat je de cabine voor het eerst aanzet. De uithardingstijd staat op de zak of de verpakking en loopt per product sterk uiteen. Stook je te snel, dan zoekt het vocht dat nog in de lijm zit een weg naar buiten, en dat zie je terug in de voeg.
Hoe zet je mozaïek op een gebogen bank of ronding?
Dit is het vervelende deel van de klus en het kost meer tijd dan je denkt. Kleine tegeltjes op een netje volgen een ronding veel beter dan grote tegels. Voor een krappe bocht, bijvoorbeeld de voorkant van een gebogen bank of een hoofdsteun, werken vierkantjes van 20x20 mm het makkelijkst. Kitkat vingers van 20x145 mm volgen een lange, flauwe bocht nog goed, maar in een korte bocht gaan ze kieren.
Knip het netje tussen de rijen door, in stroken van een of twee tegeltjes breed. Zo kun je per strook de bocht volgen. Kam de lijm in één richting op, zet de strook erin en klop hem aan met een rubber kloptegel, niet met je hand. Kijk onderweg of de voegen op lijn blijven, want in een bocht lopen ze snel scheef.
Wat gaat er het vaakst mis?
- Geen waterdichte laag onder de tegel. Tegel en epoxyvoeg houden spatwater tegen, maar een stoomcabine heeft een waterdichte afdichting op de wand nodig voordat je begint.
- Cementvoeg in plaats van epoxy. Dat houdt een paar seizoenen, daarna krijg je verkleuring en zachte plekken.
- Te weinig lijm onder het vel. Holtes achter de tegel vullen zich met condens en de tegeltjes komen los.
- Natuursteen in de stoomcabine. Mooi op dag één, donker en vlekkerig een paar jaar later.
- Te snel stoken. De eerste keer opwarmen kan pas na volledige uitharding.
- Voegresten laten opdrogen. Epoxy wordt steenhard; wat je niet binnen de verwerkingstijd afneemt, krijg je er alleen met een speciale reiniger af.
Hoeveel mozaïek heb je nodig en hoe houd je het schoon?
Meet elk vlak apart op, dus wand, bank, vloer en de zijkanten, en tel de vierkante meters bij elkaar op. Reken daarna 10% extra voor snijverlies, en 15% als er veel rondingen in zitten. In de tabel hierboven zie je dat een doos tussen 0,89 m² en 1,04 m² bevat, afhankelijk van de serie. Rond af naar een hele doos naar boven. Bestel in één keer wat je nodig hebt, want tegels uit verschillende productieseries kunnen in kleur net iets verschillen, en houd een paar vellen over voor reparaties.
Voor het schoonhouden geldt: laat niets opdrogen. Zet na gebruik de ventilatie aan, laat de deur open en neem de wanden af met een trekker of droge doek. Kalk en zeepresten die blijven staan, zetten zich vast op de voeg. Schuurmiddel en staalwol gebruik je niet, want die krassen glazuur en glas. Dezelfde aanpak werkt in de badkamer.
Wat je nu kunt doen
- Twijfel je over de kleur in dampend licht? Bestel eerst een tegelmonster en leg het in de ruimte zelf.
- Weet je al welke richting je op wil? Bekijk het mozaïek voor sauna en stoomcabine en filter op materiaal.
- Zit je met een gebogen bank of een maatwerkvlak? Leg je situatie voor, dan kijken we mee naar tegelmaat en hoeveelheid.
Veelgestelde vragen
Kan mozaïek tegen de hitte van een sauna?
Ja. Geglazuurd porselein en glas zijn gebakken op temperaturen die veel hoger liggen dan de 80 tot 100 °C van een Finse sauna. Het knelpunt is niet de tegel maar de lijm en de voeg, die de beweging van de ondergrond moeten kunnen volgen. Gebruik daarom een flexibele cementlijm van klasse C2 TE S1 of beter.
Welke voeg gebruik je in een stoomcabine?
Een tweecomponenten epoxy voegmiddel. Dat neemt geen water op, is zuurbestendig en blijft goed schoon te houden bij voegbreedtes tot 15 mm. Een cementvoeg verkleurt in een stoomcabine en laat op termijn vocht door naar de ondergrond. Binnenhoeken vul je niet met epoxy maar met een elastische siliconenkit.
Mag natuursteen in een sauna of stoomcabine?
In een droge sauna kan het, mits je de steen voor en na het voegen impregneert en dat jaarlijks herhaalt. In een stoomcabine raden we het af. Natuursteen is poreus en veel series zijn alleen voor binnen en niet vorstbestendig, waardoor ze in continu vocht donker worden en gaan vlekken.
Hoe lang moet ik wachten voordat ik de sauna voor het eerst aanzet?
Wacht tot lijm en voeg volledig zijn uitgehard. De uithardingstijd staat op de verpakking en verschilt per merk en per product, dus ga daarvan uit en niet van een vuistregel. Warm je te vroeg op, dan wordt het vocht uit de lijm naar buiten geduwd en zie je dat terug in de voeg.
Hoeveel mozaïek zit er in een doos?
Dat verschilt per serie. Een doos glasmozaïek met sheets van 322x322 mm bevat 10 vellen en dekt 1,04 m². Een doos kitkat vingermozaïek met sheets van 296x299 mm bevat ook 10 vellen, maar dekt 0,89 m². Bij kiezelmozaïek zitten er 11 sheets van 305x300 mm in een doos, goed voor 1,00 m².
